Handboek lees- en schrijfdidactiek : functionele geletterdheid in basis- en voortgezet onderwijs
Ludo Verhoeven
Wat is het meest spectaculaire dat kinderen op school leren? Lezen en schrijven! Toch loopt de ontwikkeling van deze belangrijke vaardigheden niet altijd even soepel. Het blijkt geen vanzelfsprekendheid. Voor leespreventie is kennis over het proces van lezen onontbeerlijk. Het gaat dan om het leesproces, leesproblemen en laaggeletterdheid. Dit dossier is samengesteld in het kader van de rondreizende tentoonstelling LeeS.
Laaggeletterdheid komt veel voor in Nederland. Als je niet kunt lezen en schrijven is het lastig om mee te komen in onze maatschappij. Als ouders laaggeletterd zijn, vormt dat een risico voor de taalontwikkeling van hun kinderen. Een overzicht van de problematiek en... een aanvalsplan van de overheid.
Voortgezet technisch lezen volgt na het aanvankelijk lezen. Voorwaarde is dat kinderen alle letters beheersen. Bij voortgezet technisch lezen leren kinderen nieuwe strategieën die het leesproces versnellen. Dat is nodig om tot leesbegrip te komen.
Goed leren lezen is afhankelijk van een toereikende woordenschat. Een kind kan technisch prima leren lezen maar als het de woorden niet begrijpt, kan het teksten niet doorgronden. De thuistaal is van invloed op de grootte van de woordenschat Nederlands.
Kinderen beginnen in groep 3 met met aanvankelijk of beginnend lezen. Ze leren een aantal strategieën om het leesproces goed te laten verlopen. Een goede instructie bij het leren lezen is erg belangrijk. Verkeerd aangeleerde strategieën zijn inefficiënt. Een leesachterstand is bijna nooit meer in te halen.
Lezen is het verwerken van schriftelijke informatie. Het is geen kwestie van gewoon kijken wat er staat. Het leerproces is ingewikkeld.
De definitie van lezen is:
‘Lezen is een complex, doelgericht, sociaal en cognitief proces waarin lezers
tegelijkertijd hun kennis van gesproken en geschreven taal, hun kennis over het
onderwerp van de tekst en hun culturele kennis gebruiken om betekenis aan wat ze
lezen te verlenen.'
Deze definitie hanteert de NCTE Commission on Reading (1999).
Lidy Ahlers
Kees Vernooy
Henk Huizenga
Richard L. Allington
Kees Vernooy
Lidy Ahlers
G.J.M. Mensink
